EVLİLİK ÖNCESİ TARAMA HASTA ÇOCUK DOĞUMUNU ÖNLÜYOR

8 Mayıs Dünya Talasemi Günü dolayısıyla yapılan bilgilendirmede, talasemi hastalığının Türkiye’de önlenebilir bir halk sağlığı sorunu olarak önemini koruduğu vurgulandı.

Talasemi Nedir?

Talasemi, kalıtsal bir kan hastalığıdır. Kandaki oksijen taşıyan hemoglobin proteininin genetik bozukluk nedeniyle görevini tam yapamaması sonucu ortaya çıkar. Bu durum kansızlığa yol açar ve sürekli yorgunluk, halsizlik, soluk cilt gibi belirtilerle kendini gösterir. Çocuklarda büyüme ve gelişme geriliğine neden olabilen hastalık, ilerleyen evrelerde dalak ve karaciğer büyümesi, kemik yapısında değişiklikler ve sarılık gibi sağlık sorunlarına yol açabilir.

Türkiye’de beta talasemi taşıyıcılığı ortalama yüzde 2,1 seviyesinde seyrederken, bazı bölgelerde bu oran yüzde 13’e kadar çıkabiliyor. Hastalık bulaşıcı değildir; tamamen kalıtsal bir özellik taşır. Taşıyıcı olmak, hasta olmak anlamına gelmez ancak iki taşıyıcının evlenmesi durumunda doğacak bebekte hastalık riski oldukça yüksektir.

Neden Evlilik Öncesi Tarama Yapılıyor?

Hastalığın kesin bir tedavisi bulunmadığı için evlilik öncesi tarama programı kritik rol oynuyor. Tarama sayesinde taşıyıcı çiftler belirleniyor ve genetik danışmanlık hizmetiyle sağlıklı çocuk sahibi olmaları için yönlendirme yapılıyor. Bu süreçte tüp bebek yöntemi ve preimplantasyon genetik tanı ile sağlıklı embriyo seçimi mümkün hale geliyor.

Sağlık Bakanlığı tarafından yürütülen “Evlilik Öncesi Hemoglobinopati Tarama Programı” 81 ilde uygulanıyor. Çiftler evlilik öncesinde ya da gebelik planlamadan önce aile hekimine başvurarak kan testi yaptırabiliyor. İlk aşamada erkekten kan örneği alınıyor, gerekirse kadın da sürece dahil ediliyor. Tarama sonucunda her iki eşin taşıyıcı çıkması halinde çiftler genetik danışmanlık merkezlerine yönlendiriliyor.

Evlilik öncesi tarama programı, talasemi taşıyıcılarının erken tespit edilmesini ve hasta bebek doğumlarının önlenmesini sağlıyor. Sağlık Bakanlığı, sağlıklı nesiller için evlilik öncesinde ya da gebelik planlanmadan önce mutlaka tarama testlerinin yaptırılması gerektiğini hatırlatıyor.